Veel gestelde vragen over aardgas

Wat is gas?

Aardgas is een fossiele brandstof die meer dan honderd miljoen jaar geleden is ontstaan uit planten- en dierenresten in de diepe ondergrond. Aardgas is voor Nederland een van de belangrijkste brandstoffen. Het voorziet in meer dan 60% van onze totale vraag naar electriciteit. Aardgas is de schoonste fossiele brandstof. Er komt bij verbranding van aardgas geen zwavel en veel minder CO2 vrij dan bij kolen (steen- of bruinkool). Bovendien is aardgas complementair aan duurzame energiebronnen. Zo kan aardgas gemengd worden met duurzaam, gecertifieerd groen gas. Ook is aardgas geschikt als back-up voor duurzame energiebronnen, bijvoorbeeld wanneer het minder waait of de zon niet schijnt. Omdat aardgas en flexibel inzetbaar is, kan het zorgen voor een stabiele energievoorziening in Nederland.

Nederland is een echt aardgasland . Al meer dan 50 jaar wordt er veel aandacht besteed aan de veiligheid van aardgaswinning, en is dat verlopen zonder noemenswaardige incidenten.

Hoeveel aardgas is er nog in Nederland?

We beschikken voorlopig nog over voldoende gas in Nederland om in de vraag te voorzien. Nederland is op dit moment netto exporteur van aardgas. In de toekomst zal dit moeilijker worden en worden we afhankelijker van gas uit bijvoorbeeld Rusland en Noorwegen

Op de lange termijn zullen we met productie in Nederland niet in de vraag naar aardgas kunnen voorzien en zal Nederland overgaan van netto exporteur van aardgas naar netto importeur. Dit betekent dat de prijzen van aardgas zullen stijgen voor de consument. Bovendien zullen de aardgasbaten verdwijnen, waardoor er meer belasting zal moeten worden betaald door burgers en bedrijven.

De overheid wil het Nederlandse aardgas dat in onze bodem zit optimaal benutten. Om het Groningenveld te sparen heeft de overheid bepaald dat het gas met voorrang uit de kleine velden moet worden gehaald, het kleine velden beleid.

Kleine velden zijn dus van groot belang om de binnenlandse gasproductie op peil te houden. Het is de ambitie van staatsdeelneming EBN om in 2030 30 bcm aardgas uit kleine velden te halen.

Is aardgas duurzaam?

Aardgas is een fossiele brandstof, en de aanwezigheid ervan is eindig. Dit maakt aardgas een niet-duurzame energiebron.
Van alle fossiele brandstoffen is aardgas echter wel veruit de schoonste fossiele optie. Bij de verbranding van aardgas komt veel minder CO2 vrij dan bij de verbranding van olie en kolen:
30% minder CO2 vrij ten opzichte van olie; en zelfs
50% minder CO2 ten opzichte van steenkool.
Van alle fossiele alternatieven levert aardgas het meeste energie met de minste uitstoot van broeikasgas koolstofdioxide (CO2).
De wereldwijde vraag naar energie zal de komende periode stijgen. Alle energiebronnen zijn nodig om aan deze energievraag te kunnen voldoen: duurzaam én fossiel. Gas als schoonste fossiele brandstof is een natuurlijke partner van duurzame energie zoals wind en zon omdat het flexibel inzetbaar is. Aardgas creëert energiezekerheid en houdt onze duurzamer wordende energievoorziening betaalbaar.

Wat is schaliegas?

Schaliegas is aardgas dat opgesloten zit in leisteen-achtige aardlagen, ook wel schalies genoemd. Gas uit schalie is aardgas zoals dat in Nederland in Groningen wordt gewonnen. Het is in feite niet anders dan het gas waar een groot deel van de Nederlanders op kookt en waarmee onze CV-ketel nu het water verwarmt. Ook de uitstoot van CO2 bij verbranding is niet anders. De voorraad gas in het Groningenveld is niet oneindig. De winning van gas uit aardlagen zoals schalie is een mogelijke optie voor het op peil houden van de gaswinning in Nederland. Dit past binnen het kleine velden beleid van Nederland.

Wat is fracking?

Fracking, ook wel fraccen, of hydraulisch fracken genoemd, is een manier om aardgas vrij te maken uit aardlagen zoals schalie (leisteen). Dit gebeurt door water, zand en chemicaliën onder hoge druk via een gecementeerde buis in het gesteente te pompen zodat het gesteente barst en de doorstroming beter op gang komt.

Fracking is een techniek die al sinds de jaren ’60 in Nederland is toegepast. Ongeveer 100 keer op land, en 100 keer in de Noordzee.

Fracken gebeurt op grote diepte, vaak op meer dan 3.500 meter diepte in de grond. Tussen deze diepte en het grondwater is dan een scheiding van wel 3.000 meter met vaak meerdere ondoordringbare lagen erboven. Fracken gebeurt veel dieper dan grondwaterlagen.

Waar vindt gaswinning plaats?

Het meeste aardgas wordt in Nederland gewonnen uit het Groningenveld bij Slochteren.
Het Groningenveld werd ontdekt in 1959 en behoort tot de grootste aardgasvelden wereldwijd. Hierdoor is Nederland de grootste aardgasleverancier van de EU. Naast het grote Groningse gasveld zijn er nog meer dan 250 gasvelden in Nederland op land en in de Noordzee. Aardgas brengt Nederland veel inkomsten en zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en schone energievoorziening.

Waarom wordt het winnen van schaliegas ook wel onconventionele gaswinning genoemd?

Onder conventionele gaswinning verstaat men het winnen van gas uit relatief goed doorlatende gesteentes zoals zandsteen. Dit gebeurt al sinds de jaren ’60 op grote schaal. Aardgas is ook aanwezig in moeilijk doorlatend gesteente zoals schalie. Sinds ongeveer 10 jaar kan aardgas ook uit schalie economisch worden gewonnen. Omdat dit zo recent is wordt de winning van schaliegas op dit moment nog niet conventioneel (“niet gebruikelijk”) genoemd. Schalie is slechter doorlatend en kan alleen vrijgemaakt kan worden door kleine scheurtjes in het gesteente te maken zodat het gas kan ontsnappen; het zogenaamde ‘fracken’.
Bij het winnen van schaliegas moet altijd eerst worden gefracked, bij conventionele gasreservoirs wordt dat alleen gedaan als er slechte toestroming is van het gas naar de put (buis). De techniek benodigd bij het winnen van schaliegas wijkt dus niet per definitie af van technieken die gebruikt worden bij gaswinning uit moeilijk doorlatende conventionele reservoirs.

Wat is waar van de film Gasland?

Gasland is een Amerikaans documentaire over schaliegaswinning in de Verenigde Staten. In de film zijn enkele incidenten te zien die verband houden met winning van aardgas uit schalie in de Verenigde Staten. Deze situaties zijn het gevolg van onzorgvuldigheid en onachtzaamheid. De wet- en regelgeving en het toezicht op hoe aardgas, en potentieel ook aardgas uit schalie wordt gewonnen in Nederland verloopt echter anders dan die in de Verenigde Staten. Binnen de EU hebben we in Nederland zelfs de strengste wetgeving op dit gebied. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) ziet hier op toe. In Nederland is zo de afgelopen 60 jaar op een verantwoorde manier aardgas gewonnen, op land en het Continentaal Plat, zonder noemenswaardige incidenten.

Gas uit schalie is ‘gewoon’ aardgas zoals we dat in Nederland bijvoorbeeld ook in Groningen winnen. Het is hetzelfde gas waar wij nu op koken, waarmee onze CV-ketel nu het water verwarmt. Ook de uitstoot van de verbranding van CO2 is niet anders.

Om schaliegas te winnen wordt de techniek van fracking toegepast. Fracking, ook wel fraccen, of hydraulisch fracken genoemd, is een manier om aardgas te vrij te maken uit aardlagen zoals schalie (leisteen). Dit gebeurt door water, zand en chemicaliën onder hoge druk via een gecementeerde buis in het gesteente te pompen zodat het gesteente barst en de doorstroming beter op gang komt. Fracking is een techniek die al sinds de jaren ’60 in Nederland is toegepast. Ongeveer 100 keer op land, en 100 keer in de Noordzee.

Fracken gebeurt op grote diepte, vaak op meer dan 3.500 meter diepte in de grond. Tussen deze diepte en het grondwater is dan een scheiding van wel 3.000 meter met vaak meerdere ondoordringbare lagen erboven. Fracken gebeurt veel dieper dan grondwaterlagen.

Wat is een proefboring?

Een proefboring, ook wel exploratieboring genoemd, is een boring waarbij wordt gekeken of het gas daadwerkelijk daar zit waar men vermoedt dat het zit en of het economisch produceerbaar is. Globaal toont ongeveer de helft van alle proefboringen aardgas aan.

Voordat daadwerkelijk een proefboring uitgevoerd mag worden, moet de gasmaatschappij eerst een opsporingsvergunning aanvragen bij de Minister van Economische Zaken.

Door benodigd onderzoek kan het proces van opsporing tot feitelijke gaswinning jaren duren. Om de gasvoorraden op peil te houden en ervoor te zorgen dat aan de vraag naar aardgas kan worden voldaan, wordt er continue naar aardgas gezocht en nu dus ook naar aardgas uit schalie.