Aardgas in de energietransitie

Onderwerpen:

Lees over de rol van aardgas in de enertgietransitie naar duurzame energie en bekijk de NOGEPA Aardgas Update van december 2012 om meer te weten te komen over de visies van Natuur & Milieu, GasTerra, EBN en NOGEPA.

Fossiele brandstoffen en een duurzame energietoekomst

Fossiele brandstoffen zoals aardgas, aardolie, steenkool en bruinkool zijn per definitie geen duurzame energiebronnen. Dit komt omdat ze niet hernieuwbaar zijn, en het dus eindige  grondstoffen zijn. Het gebruik ervan is echter al honderden jaren oud, en deze brandstoffen voorzien de mens voor het grootste deel in de energiebehoefte. Door toenemende schaarste en de klimaateffecten die het broeikasgas koolstofdioxide (CO2) in de atmosfeer heeft is het noodzaak minder afhankelijk te worden van deze fossiele brandstoffen.

Wereldwijd, en ook in Nederland worden er doelen gesteld om een duurzame energietoekomst te realiseren. De breed gedragen betekenis van duurzaamheid is het principe dat het milieu, de maatschappij en de economie op een langdurige manier wordt gehandhaafd. Dit schetst een ideale situatie waarbij de mens de grondstoffen spaart en zijn energiebehoefte direct vervult met de korte energiekringloop (zoals uit de zon, biomassa en wind) op een manier die aantrekkelijk is voor het milieu, de maatschappij en de economie. Zo kunnen toekomstige generaties net zoveel gebruik maken van de rijkdommen van de aarde als de huidige generatie.

Om dit te bereiken zullen de hernieuwbare energietechnologieën moeten blijven ontwikkelen. Hiervoor is onderzoek en innovatie nodig. Een energietransitie gebeurt niet van de ene op de andere dag, zeker gelet op een groeiende energievraag en de maatschappelijke en economische afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.

Op de website Energietransitiemodel.nl kan je je eigen energievoorziening samenstellen. Hoe scoor jij op duurzaamheid, leveringszekerheid en betaalbaarheid?

Aardgas en CO2 reductiedoelstellingen

Omwille van het klimaat worden er wereldwijd CO2 reductiedoelstellingen  opgesteld. Er zijn meerdere manieren om CO2 reductie te bereiken in een situatie met een toenemende energiebehoefte.

  1. Energie efficiëntie: Vraag naar energie beperken: Zuiniger omgaan met de energie die we gebruiken,
  2. Aanbod van hernieuwbare energie verhogen: Inzetten op groei van hernieuwbare energiealternatieven die geen of nauwelijks CO2 uitstoten,
  3. Vervangen van vervuilende energiebronnen: Vervangen van het gebruik van vervuilende energiebronnen met minder vervuilende energiebronnen,
  4. CO2 uitstoot verminderen: Het voorkomen van CO2 emissies naar de atmosfeer.

Al deze alternatieven hebben CO2 reductie tot gevolg. Op punten 2, 3 en 4 kan aardgas een rol van betekenis spelen.

Energie efficiëntie: Vraag naar energie beperken

Zuiniger omgaan met het gebruik van energie levert de meeste voordelen op. Door slimmere technieken te gebruiken neem je de noodzaak weg om je energieproductie te hoeven opvoeren bij een toenemende energievraag. Wat betreft aardgasverbruik in gebouwen betekent dit bijvoorbeeld het beter isoleren en het gebruik van HRe ketels (HR ketels met electriciteitsopwekking).

Aanbod van hernieuwbare energie verhogen

Meer energiecapaciteit uit bijvoorbeeld zon, wind en biomassa in onze energiemix betekent meer vermijding van uitstoot van het broeikasgas CO2. Opwekken van energie uit deze bronnen is levert namelijk het minste van dit broeikasgas op. Het is echter ook kostbaar, vergeleken met energie uit fossiele brandstoffen. Hernieuwbare energie alternatieven zijn anno 2012 dus nog niet zover ontwikkeld dat ze zonder subsidie kunnen concurreren met fossiele alternatieven. Gezien het rijke Nederlandse aardgasbezit en de aardgasbaten is het mogelijk de toegevoegde waarde die aardgas ons levert te gebruiken voor hernieuwbare technologieën zodat deze in de toekomst rendabel genoeg zijn om zonder subsidies grootschalig ontwikkeld te worden.

Een toename van het gebruik van zonne- en windenergie in het energiesysteem betekent wel een toename van onbetrouwbaarheid vanwege het onvoorspelbare karakter van zon en wind. Om bij te springen bij te lage energieopbrengst zal er een flexibele, stabiele energievoorziening moeten dienen als back-up. Aardgascentrales zijn het meest geschikt als back-up, als het aanbod zonne- en windenergie tekort schieten. Het Clingendael Internationale Energie Programma (CIEP) rekende uit dat de back-up capaciteit zo’n 80-95% moet zijn van de geïnstalleerde windcapaciteit.

Vervangen van vervuilende energiebronnen

Aardgas heeft veruit de schoonste verbranding van alle soorten fossiele brandstof. Aardgas bestaat voornamelijk uit methaan(CH4). Dit levert van fossiele alternatieven de meeste energie met de minste uitstoot van het broeikasgas koolstofdioxide (CO2). Bij de verbranding van aardgas komt er

  • 30% minder CO2 vrij ten opzichte van olie; en zelfs
  • 50% minder CO2 ten opzichte van steenkool.

Bovendien komt bij verbranding van aardgas geen zwavel of fijnstof vrij, zoals bij steen- of bruinkool. Voor stroom leveren aardgascentrales in vergelijking met kolencentrales dus schonere energie, dit wordt erkend door de IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change). Inzetten op aardgascentrales in plaats van steenkoolcentrales zou dus al de helft aan uitstoot schelen. Door de karakteristieke verbranding van aardgas is het ook geschikt als energievorm voor transport, waar het minder schone brandstoffen uit olie kan vervangen en zo CO2 reductie kan opleveren. Zo is CO2 reductie dus ook mogelijk puur door te benutten waar we in Nederland goed in zijn.

CO2 uitstoot verminderen

Door CO2 uitstoot van aardgascentrales af te vangen en op te slaan in lege aardgasvelden zou het netto resultaat van aardgaswinning CO2 neutraal zijn. Er moet nog veel onderzoek worden verricht naar deze technologie. Lees meer over CO2 opslag op de website van het Ministerie van Economische Zaken.